إلَى ظَاهِرِهَا ، وَ اشْتَغَلُوا بَاجِلِهَا إذَا اشْتَغَلَ النَّاسُ بِعَاجِلِهَا ؛ فَأَمَاتُوا مِنْهَا مَا خَشُوا أَنْ يُمِيتَهُمْ ، وَ تَرَكُوا مِنْهَا مَا عَلِمُوا أَنَّهُ سَيَتْرُكُهُمْ ، وَ رَأَوُا اسْتِكْثَارَ غَيْرِهِمْ مِنْهَا اسْتِقْلَالًا ، وَ دَرَكَهُمْ لَهَا فَوْتاً ؛ أَعْدَآءُ مَا سَالَمَ النَّاسُ ، وَ سِلْمُ مَا عَادَى النَّاسُ . بِهِمْ عُلِمَ الْكِتَابُ وَ بِهِ عُلِمُوا ، وَ بِهِمْ قَامَ الْكِتَابُ وَ بِهِ قَامُوا ، لَا يَرَوْنَ مَرْجُوًّا فَوْقَ مَا يَرْجُونَ ، وَ لَا مَخُوفًا فَوْقَ مَا يَخَافُون . « 1 » « اولياى خدا در حقيقت كسانى هستند كه توجّه و گرايش خود را به باطن دنيا مىكنند ، درحالىكه مردم گرايش و توجّهشان به ظاهر دنياست ، و خود را مشغول به امور باقيه و ابديّه مىكنند ، در صورتى

--> - است ، صلاحيّت دارد كه اماميّه آن را شرح حال ائمّهء معصومين بر مذهب خود قرار دهند چون ميفرمايد : فَوْقَ ما يَرْجونَ ، بِهِمْ عُلِمَ الْكِتابُ وَ بِهِ عُلِمُوا ؛ و ليكن ما آن را شرح حال علماء عارفين قرار ميدهيم كه همان اولياء خدائى هستند كه حضرت أمير المؤمنين عليه السّلام ذكر فرموده‌اند كه : چون نظر مىكنند مردم به دنيا و زينت‌هاى آن از مناكح و ملابس و شهوات حسّيّه ، آنها نظر مىكنند به باطن دنيا و اشتغال مىورزند به علوم و معارف و عبادت و زهد در لذّت‌هاى جسمانيّه . » أقولُ : هيچ لزومى ندارد كه اماميّه اين صفات را منحصر در ائمّهء طاهرين بنمايند ، گرچه ائمّه عليهم السّلام به نحو اكمل و اتمّ واجد اين شرائط و متّصف بدين صفات هستند . ليكن از شيعيان و پيروان آنها بسيارى ديده شده‌اند و ميشوند كه داراى اين صفات بوده و به مرحلهء مخلَصين رسيده باشند و آنها جز خدا اميدى نداشته باشند و حقّاً پاسدار قرآن بوده و آنها نيز به قرآن شناخته شوند ؛ پس آنچه را كه ابن أبى الحديد بر مذاق اماميّه اختصاص به ائمّه داده محلّ اشكال و ايراد است . ( 1 ) « نهج البلاغه » أواخر باب الحكم ، طبع عبده - مصر ، ج 2 ، ص 237